Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu và nội địa phục hồi, nhu cầu vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn tăng mạnh. Điều này đặt ra yêu cầu cao về tính ổn định và hiệu quả chi phí của chuỗi cung ứng. Vận tải đường sắt nổi lên như một giải pháp chiến lược. Việc xác định và kiểm soát giá cước vận chuyển đường sắt là yếu tố then chốt. Sự biến động của thị trường logistics đòi hỏi doanh nghiệp phải có cái nhìn sâu sắc về cấu trúc chi phí. Nếu không có chiến lược rõ ràng, nguồn lực tài chính có thể bị lãng phí.

Bài viết này đi sâu vào phân tích các yếu tố định giá cước vận chuyển đường sắt trong năm 2025. Bài viết này sẽ trang bị cho doanh nghiệp kiến thức toàn diện về cấu trúc phí và cung cấp giải pháp và chiến lược cụ thể để tối ưu hóa hiệu quả chi phí vận tải hàng hóa.

Tình hình giá cước đường sắt 2025 tại Việt Nam 

Trong năm 2025, chi phí logistics tại Việt Nam tiếp tục duy trì ở mức cao, chiếm khoảng 15-16% GDP, cao hơn trung bình khu vực Đông Nam Á theo số liệu của Bộ Công Thương. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự biến động mạnh của giá nhiên liệu, chi phí khai thác vận tải đường bộ, và sự thiếu đồng bộ trong hạ tầng kết nối đa phương thức.

Tuy nhiên, trong bối cảnh giá cước vận tải biển và đường bộ có xu hướng tăng theo chu kỳ, giá cước vận chuyển đường sắt lại thể hiện sự ổn định vượt trội. Sản lượng vận tải hàng hóa bằng đường sắt Quý I/2025 tăng 11,8%, cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ rệt.

Do đặc thù vận hành theo lịch trình ổn định và kế hoạch bảo trì định kỳ, chi phí khai thác đường sắt được hấp thụ và điều chỉnh theo chu kỳ dài hơn. Các doanh nghiệp vận tải đường sắt thường ký hợp đồng dài hạn 6-12 tháng, giúp giá cước duy trì ổn định ngay cả khi giá nhiên liệu ngắn hạn biến động.

Lợi thế của đường sắt còn nằm ở khả năng chuyên chở hàng hóa khối lượng lớn trên mỗi chuyến tàu. Việc vận chuyển hàng hóa theo hình thức nguyên toa hoặc nguyên container (FCL) giúp giảm đáng kể chi phí đơn vị. Đây là yếu tố then chốt để tối ưu hóa chi phí logistics tổng thể. 

Để kiểm soát giá cước, doanh nghiệp có thể lựa chọn các phương thức linh hoạt sau:

• Vận chuyển hàng nguyên toa/container (FCL) cho khối lượng lớn.
• Vận chuyển hàng lẻ (LCL) hoặc hàng rời (hàng xá) theo nhu cầu.
• Sử dụng toa xe chuyên dụng (toa lạnh, toa sàn) với phụ phí khác nhau.

Đặc biệt, tuyến đường sắt huyết mạch Bắc Nam cung cấp một giải pháp cân bằng giữa tốc độ và chi phí cho các chuyến hàng dài. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý rằng chi phí cuối cùng sẽ chịu ảnh hưởng lớn từ cự ly vận chuyển và địa điểm giao nhận tại các ga chính hoặc ga nhánh.

Cách tính giá cước vận chuyển đường sắt

Cách tính cước vận chuyển đường sắt có sự khác biệt rõ rệt so với đường bộ hoặc đường hàng không. Cước vận tải được quy định cụ thể tại Chương VI Thông tư số: 83/2014/TT-BGTVT của Bộ Giao thông Vận tải.

Đối với Hàng lẻ (Không dùng cả toa):

• Cước phí được tính dựa trên trọng lượng thực tế của lô hàng.
• Trọng lượng tối thiểu khi tính cước là 20kg.
• Phần lẻ dưới 0,5kg sẽ được quy tròn thành 0,5kg (Ví dụ: 22kg làm tròn thành 25kg).

Đối với Hàng nguyên toa (Xếp đầy một toa tàu):

• Cước phí được tính dựa trên trọng tải kỹ thuật cho phép của toa xe.
• Hàng cồng kềnh: Nếu trọng lượng xếp dưới hoặc bằng 75% trọng tải kỹ thuật, cước phí sẽ tính theo 75%
• Nếu trọng lượng xếp trên 75% trọng tải kỹ thuật, cước phí tính theo trọng lượng thực tế.

Xác định Trọng lượng Tính cước khi ghép nhiều loại hàng:

• Nếu trọng lượng từng loại hàng được ghi rõ, cước phí sẽ tính riêng cho từng loại rồi cộng lại.
• Nếu không ghi rõ trọng lượng từng loại, trọng lượng tính cước sẽ xác định theo loại hàng có giá trị cao nhất trong toa xe đó.

Các yếu tố ảnh hưởng đến giá cước vận chuyển đường sắt

Khi tính giá cước vận chuyển đường sắt, doanh nghiệp không thể chỉ dựa trên quãng đường vận chuyển. Trên thực tế, chi phí cuối cùng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như đặc tính hàng hóa, loại hình vận chuyển, tuyến đường và các chi phí phát sinh trong suốt quá trình giao nhận. Dưới đây là những yếu tố chính cần xem xét:

Khối lượng và trọng lượng hàng hóa

Đây là yếu tố cơ bản và có tác động trực tiếp nhất đến giá cước. Hàng nguyên container (FCL) thường có mức giá ưu đãi hơn so với hàng lẻ (LCL), do chi phí xử lý và quản lý thấp hơn. Ngoài ra, tỷ trọng hàng hóa (thể tích so với trọng lượng) cũng ảnh hưởng đến cách tính cước: hàng cồng kềnh, nhẹ thể tích lớn sẽ được tính khác so với hàng nặng, nhỏ gọn.
→ Lưu ý: Doanh nghiệp cần xác định đúng loại hình vận chuyển (FCL hoặc LCL) để tối ưu chi phí.

Loại hàng hóa

Không phải tất cả hàng hóa đều được tính cùng một mức giá cước. Hàng thông thường được áp dụng mức cơ bản, trong khi các loại hàng đặc biệt như hàng siêu trường siêu trọng, hàng nguy hiểm, hàng dễ hư hỏng hoặc hàng có yêu cầu bảo quản đặc biệt sẽ phát sinh thêm chi phí do yêu cầu an toàn và quy trình xử lý nghiêm ngặt.

→ Ví dụ: Hàng đông lạnh hoặc hàng hóa dễ cháy nổ phải sử dụng toa chuyên dụng, dẫn đến chi phí vận chuyển cao hơn so với hàng khô thông thường.

Cự ly vận chuyển và điểm nhận/giao hàng

Quãng đường càng dài, chi phí vận chuyển càng lớn. Tuy nhiên, giá cước vận chuyển đường sắt lại có xu hướng giảm dần theo quãng đường — nghĩa là chi phí/km cho chặng dài thường rẻ hơn so với chặng ngắn. Điều này giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí khi vận chuyển hàng hóa xuyên vùng hoặc xuyên quốc gia bằng đường sắt.

→ Gợi ý: Khi lập kế hoạch logistics, nên so sánh chi phí theo từng tuyến để lựa chọn hành trình hiệu quả nhất.

Các chi phí phát sinh khác

Bên cạnh chi phí vận chuyển chính, doanh nghiệp cũng cần tính đến các khoản phụ phí như:

• Chi phí bốc xếp, lưu kho, bảo hiểm hàng hóa
• Phí làm thủ tục hải quan, chứng từ
• Phí xử lý container hoặc phí chờ tàu

Những yếu tố này tuy nhỏ nhưng cộng dồn lại có thể ảnh hưởng đáng kể đến tổng chi phí logistics.

Bảng giá cước vận chuyển đường sắt năm 2025

Dưới đây là bảng tổng hợp các mục cước vận chuyển đường sắt phổ biến cùng khoảng giá cước hiện nay:

Lưu ý:

• Giá cước mang tính tham khảo, áp dụng cho các dịch vụ ga-ga hoặc kho-kho tùy từng đơn vị.
• Giá chưa bao gồm VAT, phí bốc xếp, giao nhận tận nơi và các phụ phí khác.
• Giá có thể thay đổi tùy thuộc theo loại hàng hóa, quãng đường và dịch vụ đi kèm.
• Với các mặt hàng đặc biệt như hóa chất, hàng dễ vỡ có thể có phụ phí riêng.

Lời khuyên để tối ưu hóa giá cước vận chuyển đường sắt

Để giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả vận hành, doanh nghiệp nên chủ động áp dụng một số chiến lược tối ưu trong quá trình vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt. Những kinh nghiệm dưới đây sẽ giúp bạn không chỉ tiết kiệm ngân sách mà còn đảm bảo tiến độ và an toàn cho lô hàng.

Tận dụng ưu đãi khối lượng lớn

Gửi hàng nguyên container (FCL) hoặc nguyên toa là cách hiệu quả để giảm giá cước. Phương thức này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí trên mỗi đơn vị hàng mà còn đảm bảo hàng hóa ít bị xáo trộn, an toàn hơn trong quá trình vận chuyển. 

Lập kế hoạch vận chuyển sớm

Một trong những sai lầm phổ biến khiến chi phí tăng cao là gửi hàng gấp. Khi chủ động lập kế hoạch sớm, doanh nghiệp có thể đặt chỗ trước, lựa chọn tuyến tàu phù hợp và tránh phụ phí phát sinh. Việc lập kế hoạch cũng giúp đồng bộ giữa các khâu logistics, đặc biệt quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng xuất nhập khẩu.

Lựa chọn đối tác vận tải uy tín

Đối tác vận chuyển là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến cả chi phí lẫn chất lượng dịch vụ.  Đơn vị chuyên nghiệp sẽ cung cấp báo giá chi tiết, cam kết bồi thường trong trường hợp rủi ro, đồng thời hỗ trợ tư vấn tuyến vận chuyển tối ưu, đóng gói đúng quy cách và cập nhật hành trình hàng hóa thường xuyên.

Trên đây là nội dung phân tích chi tiết các khía cạnh của giá cước vận chuyển đường sắt mà Vietnam Post Logistics giúp các bạn có thể tham khảo. Có thể nói, vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt là lựa chọn tối ưu cho những đơn vị muốn gửi hàng an toàn, tiết kiệm và ổn định trên các tuyến đường dài.

Việc nắm rõ các yếu tố ảnh hưởng và kinh nghiệm gửi hàng sẽ giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát chi phí và bảo hàng hóa đến nơi đúng hẹn, an toàn và hiệu quả.

Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp vận chuyển hàng hóa an toàn – tiết kiệm – đúng tiến độ, hãy tham khảo ngay giải pháp vận tải đường sắt toàn diện của Vietnam Post Logistics với đội ngũ chuyên nghiệp và hỗ trợ tư vấn 24/7 cho mọi nhu cầu vận chuyển nội địa và quốc tế.

LIÊN HỆ CHÚNG TÔI