Mùa mua sắm cuối năm 2026 đang đẩy chuỗi cung ứng thương mại điện tử Mỹ vào giai đoạn tái cấu trúc sâu: cước vận chuyển bưu kiện hướng tới mức cao kỷ lục, chính sách thuế quan còn biến động, còn các “ông lớn” như Walmart, UPS đua nhau tự động hóa. Với doanh nghiệp Việt Nam, đây vừa là cơ hội, vừa là bài toán chi phí cần tính kỹ. 

Xuất khẩu Việt Nam sang Hoa Kỳ: Tăng trưởng mạnh, nhưng cơ cấu đang đổi

Theo số liệu Hải quan Việt Nam do Bộ Công Thương tổng hợp, xuất khẩu hàng hóa sang Hoa Kỳ 9 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 140 tỷ USD, tăng 24,2% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 9/2026, kim ngạch đạt gần 18,05 tỷ USD, chỉ tăng 4,01% so với tháng 8.

Điểm đáng chú ý là mức tăng khiêm tốn của tháng 9 được “gánh” bởi nhóm công nghệ:

• Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện: gần 6,95 tỷ USD trong tháng 9 (tăng 34,47% so với tháng 8); 9 tháng đạt hơn 45,6 tỷ USD (tăng 50,87%).
• Máy móc, thiết bị, phụ tùng: hơn 3,27 tỷ USD trong tháng 9 (tăng 17,62%).
• Hàng tiêu dùng truyền thống giảm nhịp trong tháng 9: dệt may (-21,33%), điện thoại và linh kiện (-42,42%), giày dép (-21,93%), đồ chơi và dụng cụ thể thao (-18,21%).

Nhóm đồ chơi, dụng cụ thể thao còn giảm 12,3% sau 9 tháng, sau đợt tăng mạnh của năm 2025. Thông điệp cho doanh nghiệp TMĐT: nhu cầu từ thị trường Mỹ vẫn lớn, nhưng không đồng đều giữa các ngành hàng, và việc chọn đúng nhóm sản phẩm, đúng thời điểm giao hàng ngày càng quan trọng.

Tuyến Việt Nam – Mỹ “tấp nập” khi TMĐT châu Á sang châu Âu chững lại

Trong khi xuất khẩu TMĐT từ châu Á sang châu Âu giảm mạnh trong tháng 10/2026 do các quy định miễn trừ tối thiểu và phí xử lý mới của EU, tuyến Việt Nam – Hoa Kỳ vẫn sôi động và đang hấp thụ lượng lớn hàng TMĐT nhờ nhu cầu cao.

Để tránh tắc nghẽn mùa cao điểm, các doanh nghiệp TMĐT xuyên biên giới có xu hướng chuyển từ thuê dịch vụ đơn lẻ sang các nhà điều hành tích hợp, cung cấp trọn gói từ thủ tục hải quan, kho bãi địa phương đến giao hàng chặng cuối.

Chi phí vận tải: Áp lực vẫn lớn dù nhiên liệu giảm nhẹ

Vận tải hàng không: Hàng TMĐT chiếm khoảng 35%

Trên hành lang hàng không Việt Nam – Mỹ, hàng TMĐT (thời trang nhanh, giày thể thao, dệt may cho các chiến dịch bán lẻ ngắn hạn) chiếm khoảng 35% khối lượng, trong khi hàng công nghiệp và công nghệ cao (máy chủ AI, bo mạch PCBA, vi mạch, linh kiện trung tâm dữ liệu) chiếm khoảng 55%. Hàng công nghệ ưu tiên tốc độ và an ninh, chấp nhận giá giao ngay tăng khoảng 41% so với cùng kỳ năm trước trên các tuyến châu Á – Mỹ, khiến năng lực vận chuyển bị cạnh tranh gay gắt đến hết tháng 11/2026. Giá nhiên liệu máy bay vẫn cao hơn gấp đôi cùng kỳ năm ngoái.

Với hàng TMĐT, giá cước nhạy cảm với biến động mùa cao điểm, nên doanh nghiệp cần đặt chỗ trước khoảng 3–6 tuần.

Vận tải biển và cảng: Kỷ lục mới trước mùa lễ

Theo S&P Global Market Intelligence, nhập khẩu container vào Hoa Kỳ tháng 9/2026 đạt 2,63 triệu TEU, tăng 9,1% so với cùng kỳ. Quý 4/2026 dự báo tăng 6,5%, và năm 2027 tăng khoảng 1,5% so với 2026. Cảng Long Beach ghi nhận tháng bận rộn nhất lịch sử 115 năm với 997.177 TEU, còn Cảng Los Angeles xử lý 1.042.652 TEU, giúp khu phức hợp cảng Vịnh San Pedro vượt mốc 2 triệu TEU trong một tháng.

Chuyển phát bưu kiện: Hướng tới mức cước cao kỷ lục

Theo CEP Research và chỉ số vận tải TD Cowen/AFS quý 4/2026:

• Cước chuyển phát nhanh tại Mỹ đạt mức cao hơn 20,3% so với mức cơ sở năm 2018, tăng 13,8% so với cùng kỳ, dự báo lập kỷ lục mới quý thứ năm liên tiếp.
• Cước bưu kiện đường bộ cao hơn 43,3% so với mức cơ sở tháng 1/2018, tăng 5,8% so với cùng kỳ.
• UPS thông báo tăng giá cước chung (GRI) năm 2027, trung bình 5,9%, có hiệu lực từ 21/12/2026, sớm hơn một tuần so với các năm gần đây. Ngưỡng trọng lượng tính phụ phí xử lý bổ sung tăng từ 40 lên 50 pound. UPS cũng áp dụng thêm phụ phí nhiên liệu từ 2/11/2026.

Theo nhận định trong báo cáo, năm 2026 có thể là năm cước chuyển phát bưu kiện tại Mỹ cao nhất từ trước đến nay.

Kho bãi và công nghệ: Tự động hóa không còn là tùy chọn

Các nhà bán lẻ và hãng vận chuyển lớn tại Mỹ đang đầu tư mạnh vào tự động hóa để chống lạm phát chi phí và thiếu hụt lao động:

• Walmart khai trương trung tâm phân phối công nghệ cao thứ năm tại Stockton, California (900.000 feet vuông). Hệ thống lưu trữ mật độ cao giúp rút gọn quy trình hoàn thiện đơn hàng từ 12 bước xuống còn 5 bước. Walmart cũng phục vụ fulfillment cho người bán trên Marketplace và đã công bố trung tâm thứ sáu (1,5 triệu feet vuông) tại Carnesville, Georgia, tổng vốn đầu tư 1,3 tỷ USD. TMĐT hiện chiếm 23% doanh thu của Walmart.
• UPS chuyển đổi thêm các trung tâm phân loại sang tự động hóa; tính đến 1/7/2026, 68,5% khối lượng tại Mỹ đi qua cơ sở tự động, và chi phí mỗi kiện tại các cơ sở này thấp hơn khoảng 28%. UPS còn tập trung vào phân khúc có lợi nhuận cao hơn thay vì các lô B2C nhẹ từ nhà bán lẻ lớn, một tín hiệu đáng lưu ý với người bán hàng nhỏ lẻ.
• Amazon tuyển hơn 300.000 lao động cho mùa lễ hội, còn UPS tuyển 100.000 nhân viên thời vụ.

Song song đó, các tác nhân AI (AI agents) đang bắt đầu tham gia vận hành logistics như xây dựng kịch bản RFP, đánh giá nhà cung cấp, định tuyến lại hàng chậm trễ theo thời gian thực. Các danh mục TMĐT cũng đang chuẩn hóa dữ liệu giá, tồn kho để máy có thể đọc được, phục vụ “trợ lý mua sắm AI” trong tương lai.

Xu hướng chuỗi cung ứng TMĐT Hoa Kỳ cần theo dõi

1. Đa dạng hóa nguồn cung: Thương hiệu Mỹ vượt ra khỏi chiến lược “Trung Quốc cộng một”, mở rộng nhà cung cấp đa quốc gia, một phần tận dụng vòng cung ứng USMCA. Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, đang được hưởng lợi từ dịch chuyển này.
2. Ưu tiên tốc độ hơn JIT: Tốc độ hoàn thiện đơn hàng trở thành yếu tố giữ chân khách hàng, nhiều doanh nghiệp chấp nhận tăng diện tích kho thay vì chạy theo mô hình tồn kho tối giản.
3. Mạng lưới giao hàng cục bộ: Trung tâm phân phối nhỏ, hạ tầng dùng chung và tủ khóa bưu kiện được mở rộng để giao trong ngày hoặc ngày hôm sau, kể cả thị trường nông thôn.
4. Sàn TMĐT siết chặt mô hình fulfillment: TikTok Shop hay Amazon hạn chế dùng kho ngoài, đòi hỏi điều phối đơn hàng tự động giữa các kênh.
5. Giao hàng chặng cuối phân mảnh: Theo Mordor Intelligence, thị trường giao hàng chặng cuối TMĐT hướng tới vượt 100 tỷ USD vào năm 2031. Các hãng lớn tăng hợp tác chiến lược, điển hình là quan hệ đối tác giữa DHL eCommerce và mạng lưới toàn quốc của USPS.

Khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt xuất khẩu TMĐT sang Mỹ

Đa dạng hóa phương thức vận tải

• Sea-Air: Với hàng biên lợi nhuận cao hoặc mang tính mùa vụ lớn (thời trang, đồ điện tử hot-trend), cân nhắc vận chuyển biển sang cảng trung chuyển (Singapore, Dubai hoặc bờ Tây Mỹ) rồi bay nội địa, để tối ưu chi phí so với bay thẳng từ Việt Nam.
• Block Space Agreement (BSA): Doanh nghiệp có sản lượng ổn định nên giữ tải trước với hãng bay hoặc đại lý 3PL lớn cho cao điểm. Phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường giao ngay năm 2027 tiềm ẩn rủi ro chi phí rất lớn.
• Hàng gấp tháng 11: Có thể dùng hàng không cho các lô cần giao kịp đợt nhu cầu cao, tránh rủi ro hàng đến muộn phải giảm giá do vận tải biển chậm trễ.

Mô hình kho vệ tinh tại Mỹ

Không nên dồn toàn bộ hàng vào một kho duy nhất. Hãy chia ít nhất hai cụm kho: bờ Tây (Los Angeles/Long Beach, nhận hàng biển nhanh từ Việt Nam) và bờ Đông hoặc Trung Tây (Texas/Chicago). Cách làm này giúp giảm chi phí chặng cuối và rút ngắn thời gian giao hàng xuống dưới 2 ngày.

Thích ứng chính sách fulfillment từng sàn

Chuẩn bị hệ thống ERP/OMS có khả năng điều phối đơn hàng tự động (Order Orchestration): hàng bán trên Amazon đi qua FBA, hàng TikTok Shop đi qua hệ thống kho được chỉ định để tránh bị phạt hoặc giảm hiển thị.

Phòng ngừa rủi ro De Minimis (Section 321)

Quy định miễn thuế cho kiện hàng dưới 800 USD gửi trực tiếp đến người tiêu dùng đang chịu áp lực rà soát và siết chặt từ chính quyền liên bang. Doanh nghiệp nên:

• Không đặt cược 100% mô hình vào việc gửi lẻ từng kiện qua chuyển phát nhanh.
• Chuẩn bị sẵn phương án xuất chính ngạch bằng đường biển (B2B2C), lưu kho tại Mỹ và chấp nhận nộp thuế nhập khẩu tổng thể.
• Nếu vẫn dùng Section 321, truyền dữ liệu manifest điện tử (Type 86) chính xác, đầy đủ mã HS để tránh bị giữ kiểm hóa hàng loạt tại các sân bay cửa ngõ như LAX, ORD.

Tối ưu giao hàng chặng cuối

Chi phí chặng cuối tại Mỹ có thể chiếm 30–40% tổng chi phí logistics của một đơn TMĐT. Vì vậy:

• Tránh phụ thuộc một hãng duy nhất như FedEx hoặc UPS; dùng đơn vị gom hàng hoặc nền tảng 4PL để phân bổ linh hoạt giữa USPS (như Ground Advantage cho gói nhỏ), DHL eCommerce và các hãng khu vực (OnTrac, LaserShip).
• Đảm bảo hệ thống quản lý đơn hàng kết nối API mượt với đối tác logistics và cập nhật tồn kho, phí vận chuyển theo thời gian thực. Khi “trợ lý mua sắm AI” phổ biến hơn vào năm 2027, dữ liệu không đọc được bằng máy có thể khiến doanh nghiệp mất đơn vào tay đối thủ.
• Khi áp dụng công nghệ mới, cần hiểu rõ công nghệ và các chính sách bảo mật đi kèm.

Cuối năm 2026 và đầu năm 2027, thị trường logistics TMĐT Hoa Kỳ sẽ tiếp tục là cơ hội lớn nhưng đi kèm chi phí cao và nhiều biến số chính sách. Doanh nghiệp Việt Nam nào chủ động đa dạng hóa vận tải, xây kho vệ tinh, chuẩn hóa dữ liệu và chuẩn bị phương án dự phòng thuế quan sẽ có lợi thế rõ rệt trong mùa cao điểm sắp tới.