Từ ngày 01/11/2026, Liên minh châu Âu (EU) chính thức triển khai khoản phí xử lý hải quan 2 Euro đối với mỗi mặt hàng thuộc diện áp dụng trong hoạt động bán hàng từ xa nhập khẩu vào thị trường này. Chính sách mới là một phần trong chương trình cải cách hải quan EU, hướng đến tăng cường kiểm soát hàng hóa thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời bổ sung các yêu cầu về chi phí và tuân thủ đối với doanh nghiệp kinh doanh quốc tế.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam đang xuất khẩu hàng hóa sang EU, đặc biệt là các đơn vị kinh doanh thương mại điện tử xuyên biên giới, việc nắm rõ phạm vi áp dụng, cách tính phí và những thay đổi liên quan đến trách nhiệm hải quan là cần thiết để chủ động điều chỉnh hoạt động kinh doanh và phương án logistics.

1. EU chính thức áp dụng phí xử lý 2 Euro từ ngày 1/11/2026

Theo quy định mới trong khuôn khổ cải cách Bộ luật Hải quan EU, từ ngày 01/11/2026, các quốc gia thành viên EU sẽ áp dụng khoản phí xử lý chung ở mức 2 Euro cho mỗi mặt hàng thuộc diện bán hàng từ xa nhập khẩu vào EU.

Đây là khoản phí nhằm bù đắp chi phí mà cơ quan hải quan phát sinh trong quá trình tiếp nhận, xử lý và giám sát hàng hóa. Các hoạt động này bao gồm kiểm tra dữ liệu khai báo, phân tích rủi ro, kiểm tra chứng từ và thực hiện các biện pháp kiểm soát hàng hóa khi cần thiết.

Chính sách được đưa ra trong bối cảnh lượng hàng hóa thương mại điện tử nhập khẩu vào EU tăng nhanh. Theo Hội đồng Liên minh châu Âu, năm 2024, EU tiếp nhận khoảng 4,6 tỷ kiện hàng thương mại điện tử có trị giá dưới 150 Euro, trong đó 91% số lô hàng đến từ Trung Quốc. Khối lượng hàng hóa lớn tạo áp lực đáng kể lên hoạt động quản lý, giám sát và kiểm tra của cơ quan hải quan.

Bên cạnh mục tiêu tăng nguồn lực cho hoạt động kiểm soát, EU cũng hướng đến hạn chế tình trạng khai báo sai trị giá, gian lận hải quan và đưa hàng hóa không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn vào thị trường.

Phân biệt phí xử lý 2 Euro và thuế nhập khẩu 3 Euro

Một điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là phí xử lý 2 Euro và thuế nhập khẩu 3 Euro là hai khoản thu riêng biệt, có bản chất, phạm vi và cách tính khác nhau.

Đối với thuế nhập khẩu 3 Euro, khoản thu này được tính theo nhóm phân loại hàng hóa chứ không phải theo từng chiếc sản phẩm. Ví dụ, một lô hàng gồm áo phông và đồng hồ có thể phát sinh 6 Euro thuế nhập khẩu nếu hai loại hàng thuộc hai nhóm phân loại khác nhau.

Trong khi đó, phí xử lý 2 Euro áp dụng theo từng mặt hàng thuộc diện bán hàng từ xa nhập khẩu vào EU, bao gồm cả các giao dịch có trị giá trên 150 Euro.

Như vậy, một lô hàng thuộc diện áp dụng có thể đồng thời phát sinh cả thuế nhập khẩu 3 Euro và phí xử lý 2 Euro, tùy theo giá trị, hình thức giao dịch và điều kiện áp dụng cụ thể.

2. Những thay đổi trong quy định hải quan EU đối với thương mại điện tử xuyên biên giới

Không chỉ bổ sung các khoản thu mới, EU còn triển khai những thay đổi quan trọng trong cơ chế quản lý hải quan nhằm tăng trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới.

Nền tảng thương mại điện tử chịu trách nhiệm lớn hơn

Theo khuôn khổ cải cách Bộ luật Hải quan EU, các nền tảng thương mại điện tử và nhà bán hàng ngoài EU tham gia hoạt động bán hàng từ xa vào thị trường này sẽ phải chịu trách nhiệm lớn hơn đối với nghĩa vụ hải quan.

Thay vì đặt trách nhiệm chính lên người tiêu dùng cuối cùng như cơ chế trước đây, quy định mới xác định các nền tảng, nhà bán hàng và chủ thể liên quan trong giao dịch có trách nhiệm bảo đảm các thủ tục hải quan và nghĩa vụ thanh toán thuế được thực hiện đầy đủ theo quy định.

Điều này đòi hỏi các nền tảng thương mại điện tử phải kiểm soát chặt chẽ hơn thông tin sản phẩm, dữ liệu giao dịch, trị giá khai báo và hồ sơ nhập khẩu. Đồng thời, doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần làm rõ trách nhiệm của mình trong quá trình giao dịch, đặc biệt khi bán hàng thông qua các nền tảng quốc tế.

Tăng cường chế tài đối với hành vi vi phạm

EU cũng đưa ra cơ chế xử phạt đối với các đơn vị kinh doanh thương mại điện tử không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ hải quan và các tiêu chuẩn liên quan.

Trong những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với mức phạt lên tới 6% tổng trị giá hàng hóa nhập khẩu trong năm liền trước. Ngoài ra, các biện pháp xử lý còn có thể bao gồm việc thu hồi một số quyền lợi hải quan hoặc hạn chế quyền tiếp cận các nền tảng thương mại điện tử.

Những thay đổi này cho thấy EU đang chuyển dần sang cơ chế quản lý chặt chẽ hơn, trong đó tính minh bạch của dữ liệu và trách nhiệm tuân thủ trở thành yêu cầu quan trọng đối với hoạt động nhập khẩu hàng hóa.

3. Tác động của chính sách mới đến doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

Việc EU áp dụng phí xử lý 2 Euro cùng với các quy định hải quan mới có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với doanh nghiệp Việt Nam đang kinh doanh và xuất khẩu hàng hóa sang thị trường này.

Mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào mô hình kinh doanh, phương thức vận chuyển, giá trị đơn hàng và chủ thể chịu trách nhiệm nhập khẩu.

Gia tăng chi phí đưa hàng hóa vào thị trường EU

Đối với doanh nghiệp bán hàng trực tuyến và gửi từng đơn hàng từ Việt Nam đến người tiêu dùng tại EU, phí xử lý 2 Euro có thể làm tăng tổng chi phí cho mỗi giao dịch thuộc diện áp dụng.

Khi kết hợp với thuế nhập khẩu, VAT và chi phí vận chuyển quốc tế, khoản phí mới có thể ảnh hưởng rõ hơn đến những sản phẩm có giá trị thấp hoặc biên lợi nhuận không cao.

Doanh nghiệp cần tính toán lại cơ cấu giá bán để hạn chế tình trạng chi phí phát sinh làm giảm lợi nhuận hoặc khiến giá sản phẩm kém cạnh tranh trên thị trường.

Gia tăng yêu cầu về thông tin và thủ tục hải quan

Việc EU tăng cường kiểm soát hàng hóa nhập khẩu khiến tính chính xác của dữ liệu khai báo trở nên quan trọng hơn.

Các thông tin như mã HS, mô tả sản phẩm, trị giá hàng hóa, xuất xứ và chứng từ liên quan cần được chuẩn hóa. Sai lệch trong khai báo có thể dẫn đến việc hàng hóa bị kiểm tra bổ sung, kéo dài thời gian thông quan hoặc phát sinh chi phí ngoài dự kiến.

Thay đổi bài toán lựa chọn phương án logistics

Các doanh nghiệp xuất khẩu cần đánh giá lại phương thức đưa hàng vào EU, đặc biệt giữa hai mô hình phổ biến:

• Gửi hàng trực tiếp từ Việt Nam đến người tiêu dùng EU: Phù hợp với hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, tuy nhiên cần tính toán kỹ các khoản thuế, phí và trách nhiệm khai báo cho từng giao dịch.
• Nhập khẩu hàng hóa theo lô vào kho tại EU: Hàng được vận chuyển với số lượng lớn, hoàn tất thủ tục nhập khẩu trước khi lưu kho và phân phối đến khách hàng trong nội khối. Phương án này có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn về tồn kho và thời gian giao hàng, nhưng cần đánh giá tổng chi phí nhập khẩu, lưu kho và phân phối.

Cần lưu ý, việc chuyển sang mô hình nhập khẩu theo lô không đồng nghĩa với việc tự động được miễn các nghĩa vụ thuế hoặc phí. Doanh nghiệp cần căn cứ vào bản chất giao dịch và quy định hải quan tương ứng để lựa chọn phương án phù hợp.

4. Doanh nghiệp xuất khẩu cần chuẩn bị gì trước những thay đổi từ EU?

Để chủ động thích ứng với chính sách mới, doanh nghiệp Việt Nam cần rà soát hoạt động xuất khẩu và xây dựng kế hoạch kiểm soát chi phí, thủ tục ngay từ khâu chuẩn bị hàng hóa.

Rà soát và tối ưu cơ cấu chi phí

Doanh nghiệp cần cập nhật các khoản thuế, phí có thể phát sinh khi đưa hàng vào EU, bao gồm thuế nhập khẩu, phí xử lý, VAT và chi phí vận chuyển quốc tế.

Việc tính toán nên được thực hiện theo từng nhóm sản phẩm và mô hình giao hàng nhằm xác định chính xác chi phí thực tế, từ đó điều chỉnh giá bán và chính sách thương mại phù hợp.

Chuẩn hóa thông tin và hồ sơ hàng hóa

Mã HS, mô tả sản phẩm, trị giá khai báo và chứng từ xuất nhập khẩu cần được kiểm tra kỹ trước khi vận chuyển. Doanh nghiệp cũng nên thiết lập quy trình quản lý dữ liệu hàng hóa thống nhất để hạn chế sai sót trong quá trình khai báo và thông quan.

Làm rõ trách nhiệm với nền tảng và đối tác

Khi kinh doanh thông qua các nền tảng thương mại điện tử quốc tế, doanh nghiệp cần rà soát điều khoản giao dịch, xác định rõ chủ thể thực hiện thủ tục hải quan và bên chịu trách nhiệm thanh toán các khoản thuế, phí.

Việc thống nhất trách nhiệm ngay từ đầu giúp hạn chế tranh chấp và tránh các chi phí phát sinh ngoài kế hoạch.

Đánh giá lại phương án vận chuyển và phân phối

Doanh nghiệp nên so sánh các phương án vận chuyển trực tiếp, vận chuyển theo lô và lưu kho tại EU dựa trên tổng chi phí logistics, thời gian giao hàng, quy mô đơn hàng và nhu cầu thị trường.

Đối với doanh nghiệp có sản lượng xuất khẩu ổn định, việc tổ chức hàng hóa theo lô kết hợp với hệ thống kho lưu trữ và phân phối tại thị trường đích có thể là phương án đáng cân nhắc để tối ưu hoạt động cung ứng dài hạn.

5. Chủ động thích ứng với chính sách EU cùng giải pháp logistics phù hợp

Những thay đổi trong chính sách hải quan EU cho thấy hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới đang bước vào giai đoạn quản lý chặt chẽ hơn. Chi phí nhập khẩu, yêu cầu khai báo và trách nhiệm tuân thủ sẽ ngày càng ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ cần cập nhật kịp thời các quy định mới mà còn phải chủ động xây dựng phương án vận chuyển, lưu kho và phân phối phù hợp với đặc thù hàng hóa và thị trường mục tiêu.