Trong bối cảnh thương mại quốc tế sôi động, Trung Quốc tiếp tục là đối tác nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, đặc biệt trong các ngành máy móc, thiết bị công nghiệp, nguyên vật liệu và hàng tiêu dùng. Nhiều doanh nghiệp lựa chọn điều kiện EXW (Ex Works) khi nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc bởi mức giá cạnh tranh và khả năng chủ động trong khâu logistics.

Tuy nhiên, EXW cũng đồng nghĩa với việc mọi trách nhiệm từ khâu lấy hàng tại kho nhà máy Trung Quốc cho đến khi về đến Việt Nam đều do doanh nghiệp Việt tự gánh. Nếu không hiểu rõ quy trình hay chuẩn bị thiếu chứng từ, doanh nghiệp có thể đối mặt với hàng loạt rủi ro: phát sinh chi phí, chậm tiến độ, thậm chí hàng bị ách tắc tại cửa khẩu.

Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về nhập khẩu hàng EXW từ Trung Quốc về Việt Nam, bao gồm: định nghĩa, quy trình chi tiết, rủi ro thường gặp và giải pháp an toàn – tối ưu cho doanh nghiệp.

EXW là gì và vì sao phổ biến khi nhập khẩu từ Trung Quốc?

EXW là gì?

EXW (Ex Works – Giao tại xưởng) là một trong những điều kiện Incoterms, trong đó:

• Người bán chỉ có trách nhiệm chuẩn bị hàng hóa và đặt tại kho/xưởng của họ ở Trung Quốc.
• Người mua (doanh nghiệp Việt Nam) phải chịu toàn bộ trách nhiệm và chi phí: từ việc bốc xếp tại kho, vận chuyển nội địa Trung Quốc, làm thủ tục xuất khẩu, vận chuyển quốc tế, thông quan tại Việt Nam và giao tận nơi.

Vì sao Trung Quốc thường bán theo EXW?

• Lợi thế giá: Nhiều nhà máy Trung Quốc chỉ muốn bán hàng tại xưởng để tiết kiệm chi phí logistics.
• Chủ động giao dịch: Doanh nghiệp Việt có thể lựa chọn đơn vị vận chuyển riêng, đàm phán giá cước quốc tế.
• Phù hợp hàng đặc thù: Nhiều loại máy móc, thiết bị công nghiệp cồng kềnh khó đóng container, nên chỉ bán theo EXW.

Chính vì vậy, EXW là lựa chọn phổ biến khi nhập khẩu từ Trung Quốc, đặc biệt với hàng công nghiệp, thiết bị dự án và hàng hóa không theo chuẩn container.

Quy trình nhập khẩu hàng EXW từ Trung Quốc về Việt Nam

Để hàng EXW từ Trung Quốc về đến kho doanh nghiệp ở Việt Nam, quy trình thường trải qua 6 bước chính:

Bước 1: Thu xếp nhận hàng tại kho/xưởng Trung Quốc

• Liên hệ trực tiếp với nhà máy/xưởng để lấy lịch hẹn giao hàng.
• Sắp xếp phương tiện vận tải nội địa Trung Quốc (xe tải, container, xe siêu trường siêu trọng…).
• Chuẩn bị nhân lực, thiết bị bốc xếp (cẩu, xe nâng) nếu hàng nặng hoặc cồng kềnh.

Bước 2: Làm thủ tục xuất khẩu tại Trung Quốc

• Thuê đại lý hải quan tại Trung Quốc để mở tờ khai xuất khẩu.
• Chuẩn bị bộ chứng từ: Invoice, Packing List, Hợp đồng mua bán.
• Đảm bảo hàng đủ điều kiện xuất khẩu (với một số mặt hàng cần giấy phép từ cơ quan Trung Quốc).

Bước 3: Vận chuyển quốc tế

– Lựa chọn phương thức phù hợp:

• Đường biển: phổ biến với hàng máy móc, nguyên liệu số lượng lớn.
• Đường bộ: phù hợp với hàng đi từ Quảng Tây, Vân Nam qua cửa khẩu Hữu Nghị, Móng Cái.
• Đường sắt: cho hàng container, tuyến Trung Quốc – Lào Cai – Hà Nội.

– Đặt chỗ với hãng vận tải hoặc công ty logistics, theo dõi hành trình vận chuyển.

Bước 4: Làm thủ tục nhập khẩu tại Việt Nam

– Chuẩn bị hồ sơ hải quan:

• Tờ khai hải quan điện tử (VNACCS)
• Invoice, Packing List, Hợp đồng
• Vận đơn (Bill of Lading)
• Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O – nếu có) để hưởng ưu đãi thuế nhập khẩu theo ACFTA
• Catalog, bản vẽ kỹ thuật (với hàng máy móc thiết bị)

– Đăng ký kiểm tra chuyên ngành (nếu hàng thuộc diện quản lý: máy móc cũ, thiết bị điện, hóa chất, thực phẩm…).

Bước 5: Nộp thuế & thông quan

• Nộp thuế nhập khẩu và thuế VAT theo quy định.
• Hoàn tất kiểm tra thực tế hàng hóa (nếu bị phân luồng vàng/đỏ).
• Nhận quyết định thông quan từ cơ quan hải quan.

Bước 6: Vận chuyển nội địa và giao tận nơi

• Tổ chức vận chuyển từ cảng/cửa khẩu về kho doanh nghiệp.
• Với hàng quá khổ quá tải: cần xin phép lưu hành đặc biệt từ Bộ GTVT và bố trí phương tiện chuyên dụng.

Toàn bộ quy trình trên đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà máy Trung Quốc – đại lý hải quan – đơn vị vận tải quốc tế – hải quan Việt Nam – đội vận chuyển nội địa.

Những rủi ro thường gặp khi nhập khẩu EXW từ Trung Quốc

Rủi ro về chứng từ

• Hóa đơn thương mại (Invoice) sai tên công ty → không mở được tờ khai.
• Thiếu Catalog/bản vẽ → không xác định được mã HS → hàng bị giữ tại cảng.

Rủi ro về mã HS & thuế

• Khai sai mã HS dẫn đến truy thu thuế, phạt hành chính.
• Ví dụ: Máy nén khí công nghiệp có nhiều mã HS khác nhau, chênh lệch thuế suất 0–5%.

Rủi ro về kiểm tra chất lượng

• Máy móc đã qua sử dụng nếu không có chứng thư giám định → không được phép nhập khẩu.
• Thiết bị điện, cơ khí có thể bị yêu cầu đăng ký kiểm tra chất lượng tại Bộ KH&CN.

Rủi ro vận tải nội địa Trung Quốc

• Hàng bị hư hỏng trong quá trình bốc xếp nếu không thuê đúng đơn vị vận chuyển chuyên dụng.
• Trễ lịch tàu/xe → phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi tại cảng Trung Quốc và Việt Nam.

Rủi ro về pháp lý & tiến độ

Nhiều doanh nghiệp không nắm rõ quy định nhập khẩu từng mặt hàng, dẫn đến hàng bị treo tại cảng hàng tuần, ảnh hưởng tiến độ sản xuất.

Giải pháp Door-to-Door EXW Trung Quốc của Vietnam Post Logistics

Để giảm thiểu rủi ro, giải pháp tối ưu là chọn dịch vụ Door-to-Door trọn gói từ đơn vị uy tín.

Vietnam Post Logistics cung cấp dịch vụ nhập khẩu EXW từ Trung Quốc về Việt Nam toàn trình, bao gồm:

Pickup tận xưởng Trung Quốc

• Đội ngũ đối tác tại Quảng Đông, Quảng Tây, Thượng Hải, Thiên Tân…
• Bố trí phương tiện vận tải nội địa Trung Quốc, hỗ trợ bốc xếp, đóng gói an toàn.

Làm thủ tục xuất khẩu tại Trung Quốc

• Hỗ trợ xin giấy phép (nếu cần).
• Mở tờ khai hải quan xuất khẩu.

Vận chuyển quốc tế đa phương thức

• Đường biển, đường bộ, đường sắt → tối ưu chi phí & thời gian.
• Theo dõi hành trình liên tục, đảm bảo đúng tiến độ.

Khai báo hải quan & thông quan tại Việt Nam

• Tư vấn và khai đúng mã HS, giảm rủi ro truy thu thuế.
• Chuẩn bị hồ sơ kiểm định, xin giấy phép chuyên ngành.
• Đại diện doanh nghiệp làm việc với hải quan, xử lý mọi phát sinh.

Vận chuyển nội địa & bàn giao tận nơi

• Tổ chức vận tải siêu trường siêu trọng cho hàng cồng kềnh.
• Giao tận nơi nhà máy, công trình tại Việt Nam theo cam kết tiến độ.

Với dịch vụ này, doanh nghiệp không cần lo từng khâu nhỏ, chỉ việc ký hợp đồng và nhận hàng đúng hạn.

EXW – Cơ hội và thách thức

Nhập khẩu hàng EXW từ Trung Quốc mang lại lợi thế giá cả và sự chủ động, nhưng cũng đi kèm nhiều rủi ro về chứng từ, hải quan và vận tải.

Doanh nghiệp nếu tự làm có thể tiết kiệm trước mắt, nhưng nếu xảy ra sự cố (sai mã HS, thiếu giấy phép, hàng bị kẹt ở cảng) thì thiệt hại về thời gian và chi phí có thể gấp nhiều lần.

Giải pháp an toàn là lựa chọn đối tác logistics giàu kinh nghiệm, để đảm bảo mọi bước từ pickup tại xưởng Trung Quốc – khai báo hải quan – vận chuyển – giao hàng tại Việt Nam được xử lý đúng luật, đúng tiến độ và tối ưu chi phí.

LIÊN HỆ VỚI CHÚNG TÔI