Từ ngày 01/01/2026, hàng loạt chính sách và quy định mới trong lĩnh vực logistics, vận tải, kho bãi, hải quan và thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ chính thức có hiệu lực. Đây không phải là những điều chỉnh nhỏ lẻ, mà là bước chuyển có tính hệ thống, buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tổ chức vận hành chuỗi cung ứng.

Theo định hướng tại các luật, thông tư và chiến lược phát triển logistics quốc gia giai đoạn 2025–2035, Nhà nước đang đẩy mạnh ba trụ cột chính:

• Siết chặt quản lý vận tải và an toàn
• Số hóa toàn diện hoạt động logistics – hải quan 
• Thúc đẩy logistics xanh và phát triển bền vững

Việc chủ động nắm bắt và chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro, kiểm soát chi phí và duy trì lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn từ 2026 trở đi. 

Vận Tải Đường Bộ & Đường Sắt: Quản Lý Chặt Hơn, Không Còn “Linh Hoạt Tự Phát”

Một trong những thay đổi mang tính nền tảng nhất từ năm 2026 nằm ở quản lý thời gian làm việc của tài xế, được quy định trong Luật Đường bộ (sửa đổi) và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Trước đây, trong thực tế vận hành, rất nhiều doanh nghiệp – cả vận tải lẫn chủ hàng – quen với việc điều xe linh hoạt, tài xế có thể chạy bù chuyến, tăng ca liên tục trong mùa cao điểm. Mô hình này giúp đáp ứng nhanh nhu cầu giao hàng, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro lớn về an toàn và quản lý lao động.

Từ 2026, việc giới hạn 48 giờ làm việc mỗi tuần đối với tài xế kinh doanh vận tải khiến mô hình này không còn phù hợp. Điều này không đơn thuần là “giảm giờ chạy xe”, mà kéo theo một loạt hệ quả dây chuyền trong vận hành logistics.

Thứ nhất, năng lực vận chuyển thực tế của mỗi đầu xe bị giới hạn, buộc doanh nghiệp phải tính lại sản lượng tối đa có thể đáp ứng. Thứ hai, chi phí nhân sự sẽ tăng nếu doanh nghiệp muốn giữ nguyên sản lượng bằng cách bổ sung tài xế hoặc phương tiện. Thứ ba, các tình huống đột biến như mùa sale, cao điểm cuối năm hay biến động đơn hàng sẽ khó xử lý hơn nếu không có phương án dự phòng.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không thể chỉ “tuân thủ luật”, mà buộc phải tái cấu trúc cách tổ chức vận tải, bao gồm:

• Phân tách rõ vận tải chặng ngắn – chặng dài
• Giảm phụ thuộc tuyệt đối vào đường bộ
• Tăng cường kết hợp đường sắt, đường thủy ở các tuyến phù hợp

Số Hóa Quản Lý Vận Tải: Dữ Liệu Không Còn Là Tài Sản Riêng Của Doanh Nghiệp

Song song với quản lý nhân sự, các quy định mới từ 2026 yêu cầu doanh nghiệp vận tải phải ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành trình và lệnh vận chuyển, đồng thời kết nối dữ liệu với hệ thống quản lý của cơ quan Nhà nước.

Điểm mấu chốt ở đây là sự thay đổi về vai trò của dữ liệu logistics. Trước kia, dữ liệu chủ yếu phục vụ mục đích nội bộ: theo dõi xe, tính cước, kiểm soát tiến độ. Từ 2026, dữ liệu trở thành một phần của hệ thống quản lý quốc gia, dùng để giám sát tuân thủ, an toàn và hiệu quả vận tải.

Điều này đặt doanh nghiệp trước một thực tế mới:
Nếu dữ liệu không đầy đủ, không chính xác hoặc không đồng bộ, rủi ro không chỉ là vận hành kém hiệu quả, mà còn là rủi ro pháp lý.

Với các doanh nghiệp logistics quy mô vừa và nhỏ, đây là thách thức không nhỏ, bởi đầu tư hệ thống số hóa đòi hỏi:

• Chi phí ban đầu
• Thay đổi quy trình nội bộ
• Nâng cao năng lực quản trị dữ liệu

Tuy nhiên, nếu nhìn dài hạn, số hóa vận tải không chỉ là nghĩa vụ, mà là điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hiện đại, nơi mọi quyết định đều dựa trên dữ liệu.

Vận Tải Đường Sắt: Vì Sao Nhà Nước Chuẩn Hóa Từ 2026?

Theo Thông tư 33/2025/TT-BXD, có hiệu lực từ 01/01/2026, vận tải đường sắt được chuẩn hóa toàn diện về đăng kiểm, phương tiện và quy trình vận chuyển hàng hóa.

Để hiểu ý nghĩa của chính sách này, cần nhìn vào bức tranh lớn hơn. Trong nhiều năm, đường sắt Việt Nam chưa phát huy được vai trò trong vận tải hàng hóa do:

• Quy trình phức tạp
• Thiếu tính kết nối
• Chưa phù hợp với nhu cầu logistics hiện đại

Việc chuẩn hóa từ 2026 nhằm đặt nền móng cho vận tải đường sắt trở thành trụ cột vận chuyển đường dài, đặc biệt trên trục Bắc – Nam và các hành lang kết nối cảng biển, khu công nghiệp.

Với doanh nghiệp, điều này mở ra khả năng tái cấu trúc chi phí logistics trong trung và dài hạn, nhất là với các mặt hàng:

• Khối lượng lớn
• Giá trị trung bình
• Không yêu cầu giao siêu nhanh

Vận Tải Biển Từ 2026: Chi Phí Không Chỉ Tăng, Mà Thay Đổi Cấu Trúc

Các Thông tư 35 và 37/2025/TT-BXD giúp minh bạch hóa giá đăng kiểm và kiểm định, nhưng thay đổi lớn hơn lại đến từ các quy định giảm phát thải của IMO và EU.

Từ 2026, các chỉ số như CII hay FuelEU Maritime buộc hãng tàu phải:

• Sử dụng nhiên liệu sạch hơn
• Điều chỉnh tốc độ khai thác
• Đầu tư đội tàu mới

Chi phí vì thế không “tăng sốc”, mà tăng âm thầm và dài hạn, thông qua phụ phí, thời gian vận chuyển kéo dài và yêu cầu tuân thủ ngày càng khắt khe.

Điều này buộc doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải:

• Tính lại lead time
• Điều chỉnh kế hoạch tồn kho
• Xem logistics là một phần của chiến lược tài chính, không chỉ là chi phí vận chuyển

Kho Bãi Từ 2026: Không Còn Là “Nơi Chứa Hàng”

Theo Chiến lược phát triển logistics 2025–2035, từ 2026, kho bãi được định vị lại là hạ tầng chiến lược của chuỗi cung ứng.

Kho không chỉ để lưu trữ, mà còn là nơi:

• Gom hàng
• Phân phối
• Xử lý đơn TMĐT
• Thu thập dữ liệu phát thải và vận hành

Không những thế, Đây là cơ sở pháp lý cao nhất định hình dòng chảy đầu tư trong thập kỷ tới, với các mục tiêu cụ thể mà doanh nghiệp cần nắm bắt:

• Tăng trưởng ngành: Phấn đấu đạt tốc độ 12-15%/năm.
• Tối ưu chi phí: Mục tiêu kéo giảm chi phí logistics xuống tương đương 12-15% GDP, giúp hàng hóa Việt Nam cạnh tranh tốt hơn về giá.
• Hạ tầng: Các địa phương trọng điểm (Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng) đang tăng tốc quy hoạch các Trung tâm Logistics cấp vùng và Khu thương mại tự do. Đây là tín hiệu cho thấy hạ tầng kho bãi và kết nối đa phương thức sẽ được nâng cấp mạnh mẽ trong thời gian tới.

Đặc biệt, yêu cầu về ESG và logistics xanh khiến kho bãi trở thành điểm kiểm soát quan trọng trong chuỗi cung ứng quốc tế. Kho không đạt chuẩn sẽ khiến doanh nghiệp mất cơ hội tiếp cận các thị trường khó tính, dù sản phẩm có chất lượng tốt.

Thuế – Hải Quan Từ 2026: Khi Chứng Từ Logistics Trở Thành Một Phần Nghĩa Vụ Ngân Sách

Một trong những thay đổi có tính “âm thầm nhưng tác động rất sâu” từ năm 2026 nằm ở cách thức thu – nộp thuế và phí hải quan, đặc biệt đối với các doanh nghiệp logistics, chuyển phát nhanh quốc tế, bưu chính và các đơn vị được ủy nhiệm thu.

Theo Thông tư số 113/2025/TT-BTC, do Bộ Tài chính ban hành ngày 18/12/2025 và có hiệu lực từ 01/01/2026, toàn bộ quy trình lập, phát hành và quản lý biên lai thu thuế – phí hải quan sẽ được chuyển đổi sang hình thức điện tử, tích hợp đồng bộ với hệ thống quản lý thuế và hải quan quốc gia

Điều cần nhấn mạnh ở đây là:
Thông tư 113 không chỉ là thay đổi về chứng từ, mà là thay đổi về cách Nhà nước quản lý dòng tiền logistics.

Trước năm 2026, trong thực tế vận hành, nhiều doanh nghiệp vẫn quen với:

• Biên lai giấy
• Quy trình đối soát thủ công
• Việc “lưu chứng từ sau” để phục vụ quyết toán

Từ 2026, cơ chế này không còn phù hợp.

Theo quy định mới, doanh nghiệp phải:

• Đăng ký sử dụng biên lai điện tử trực tiếp trên Cổng thông tin của Cục Hải quan
• Toàn bộ dữ liệu phát hành biên lai được công khai và liên thông, không còn khoảng trống đối soát
• Ký hiệu và số biên lai được quản lý duy nhất, không trùng lặp

Về bản chất, điều này khiến logistics gắn chặt hơn với hệ thống thu ngân sách Nhà nước, và mọi sai lệch trong chứng từ thu – nộp đều có thể trở thành rủi ro pháp lý.

Với các doanh nghiệp chuyển phát nhanh quốc tế và đơn vị ủy nhiệm thu, tác động là rất rõ ràng:

• Hệ thống kế toán – phần mềm thu phí phải tương thích hoàn toàn với chuẩn biên lai điện tử mới
• Các mẫu biên lai giấy cũ (theo Thông tư 178) bắt buộc phải hủy trước 01/01/2026
• Sai sót không còn là lỗi nghiệp vụ đơn lẻ, mà có thể ảnh hưởng đến tính hợp lệ của toàn bộ hồ sơ hải quan

Còn với chủ hàng, dù không trực tiếp phát hành biên lai, nhưng việc tra cứu, lưu trữ và đối chiếu chứng từ điện tử sẽ trở thành kỹ năng bắt buộc trong quản trị thuế – tài chính doanh nghiệp.

Logistics Xanh Từ 2026: Không Còn Là Xu Hướng, Mà Là Điều Kiện Tham Gia Chuỗi Cung Ứng

Thách thức “Xanh” và Rào cản Thuế Đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu (đặc biệt là B2B và TMĐT), thị trường quốc tế đang dựng lên những “hàng rào kỹ thuật” mới:

Siết chặt hàng Thương mại điện tử (TMĐT): Hoa Kỳ, EU và Vương quốc Anh đang đồng loạt bãi bỏ hoặc siết chặt quy định miễn thuế đối với các lô hàng giá trị thấp (quy định ‘de minimis’). Hoạt động TMĐT xuyên biên giới sẽ chịu sự quản lý hải quan nghiêm ngặt hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải minh bạch hơn về giá trị khai báo.

Yêu cầu về Logistics Xanh: Thị trường EU bắt đầu triển khai các yêu cầu về Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và minh bạch dữ liệu phát thải. Từ năm 2026, các đối tác quốc tế sẽ ưu tiên (thậm chí bắt buộc) chọn nhà cung cấp dịch vụ logistics có khả năng báo cáo và giảm thiểu dấu chân carbon.

2026 Là Bước Chuyển Từ “Làm Logistics” Sang “Quản Trị Chuỗi Cung Ứng”

Những thay đổi từ 2026 cho thấy rõ một điều: Doanh nghiệp không thể tiếp tục xem logistics là khâu hậu cần thuần túy.

Từ 2026, logistics gắn chặt với:

• Tuân thủ pháp lý
• Dữ liệu
• Phát thải
• Năng lực cạnh tranh dài hạn

Doanh nghiệp nào chuẩn bị sớm sẽ kiểm soát được chi phí và rủi ro. Doanh nghiệp chậm thích ứng sẽ phải trả giá bằng sự bị động và mất cơ hội thị trường.

LIÊN HỆ CHÚNG TÔI